Jego Świątobliwość Papież Benedykt XVI
Pałac Apostolski
00120 Vatican City
Heppenheim, 29 stycznia 2009
Wasza Świątobliwość,
Zarząd Międzynarodowej Rady Chrześcijan i Żydów pragnie wyrazić głęboką konsternację z powodu faktów, mających aktualnie miejsce w relacjach pomiędzy Kościołem rzymskokatolickim a społecznością żydowską. Przez wiele dziesięcioleci Kościół katolicki wskazywał innym drogę w staraniach, mających na celu odwrócenie się od wrogich postaw i teologii lekceważących Żydów, propagując uczciwą i otwartą rozmowę, opartą na wzajemnym szacunku i naszej równości jako spadkobierców przymierza.
Jak na ironię, ostatnie niepokojące wydarzenie miało miejsce w przeddzień pięćdziesiątej rocznicy zwołania II Soboru Watykańskiego przez bł. papieża Jana XXIII. Mamy na myśli zniesienie w ostatnim tygodniu ekskomunik, nałożonych w roku 1988 na czterech biskupów, których bezprawnie wyświęcił arcybiskup Marcel Lefebvre.
Uznajemy, że jest to wewnętrzna sprawa jurysdykcji kościelnej. Przyjmujemy też, iż bezpośrednią przyczyną ekskomunik było bezprawne wyświęcenie czterech osób na biskupów, wbrew woli papieża Jana Pawła II. Przyczyną ekskomuniki nie był, jak przypuszczają niektórzy, fakt, że osoby te stały na czele Bractwa Św. Piusa X, które otwarcie odrzuca sporą część nauczania Soboru Watykańskiego Drugiego, w tym przełomową deklarację Nostra aetate na temat stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich.
Nie mniej jednak nadany w telewizji 21 stycznia 2009 wywiad z jednym z ekskomunikowanych wcześniej biskupów ― w którym zanegował on fakt wymordowania w czasach nazistowskiego Holokaustu sześciu milionów Żydów i zanegował użycie komór gazowych ― niepokoi wielu chrześcijan i Żydów, szczególnie w kontekście innych wypowiedzi Bractwa Piusa X, w których propagowany jest antysemityzm, inspirowany przez pisma takie jak Protokoły mędrców Syjonu”. Oświadczenia wydane w ostatnich dniach przez Bractwo nie wskazują na jakąkolwiek intencję z ich strony, by wyrzec się takich poglądów.
Trzeba Bractwu przyznać, że zdystansowało się od negacji Holokaustu przez biskupa Williamsona i zabroniło mu przemawiać publicznie na tematy historyczne. Jednakże strona internetowa Bractwa propaguje pewne idee, którą zaprzeczają autorytatywnemu nauczaniu Kościoła katolickiego, wyrażonemu w Nostra aetate, lub pozostają w napięciu z nim. Bractwo powinno w sposób publiczny jasno wyrazić poparcie dla tej deklaracji soborowej.
Odczucia skandalu, jakie podziela wiele osób, nie łagodzi stanowisko, mówiące, że prywatne przekonania obu stron na tematy historyczne nie mają żadnego związku z Kościołem, który „opłakuje akty nienawiści, prześladowania i przejawy antysemityzmu, które kiedykolwiek i przez kogokolwiek były kierowane przeciw Żydom" (Nostra Aetate, 4; słowa, które z mocą powtórzył papież Jan Paweł II w synagodze rzymskiej 13 kwietnia 1986).
Można by dowodzić, że pojednanie z katolikami, którzy byli rozczarowani przez dziesięciolecia, posiada wyższy priorytet wewnętrzny niż trwające zbliżenie z ludem żydowskim, którego tradycje były zdelegalizowane przez wieki – trudno jednak zrozumieć brak osobistej, otwartej komunikacji pomiędzy katolickimi i żydowskimi przywódcami przed podjęciem takiej decyzji. Zaangażowanie w „prawdziwe braterstwo z ludem Przymierza” (modlitwa papieża Jana Pawła II w czasie Mszy w Dniu Przebaczenia 12 marca 2000 oraz przy Ścianie Zachodniej Świątyni 26 marca 2000) zdawałoby się wymagać uprzejmości, polegającej na uprzedniej rozmowie na temat, który tak głęboko dotyczy życia Żydów. Prowadzenie dyskusji międzyreligijnej poprzez media jest niebezpiecznym przedsięwzięciem.
Zarząd Międzynarodowej Rady Chrześcijan i Żydów przynagla Kościół katolicki na swych najwyższych szczeblach, by szkoda zadana relacjom żydowsko-chrześcijańskim została możliwie jak najprędzej naprawiona przez jednoznaczne publiczne wyjaśnienia, w których zostaną podkreślone na nowo wszystkie punkty widzenia zawarte w deklaracji Nostra aetate. Apelujemy także, aby zarówno rabini i żydowskie grupy wspierające dialog, jak i wysocy urzędnicy Stolicy Apostolskiej oraz narodowe konferencje biskupów potraktowały jako priorytet przywrócenie otwartych, bezpośrednich sposobów komunikowania się pomiędzy przywódcami katolickimi i żydowskimi.
W imieniu Zarządu Międzynarodowej Rady Chrześcijan i Żydów,
z wyrazami szacunku,
Dr Deborah Weissman
Przewodnicząca
kopie otrzymują:
kardynał Walter Kasper
kardynał Tarcisio Bertone, S.D.B
nuncjusz apostolski, arcybiskup Jean-Claude Perisset
przekład z jęz. ang.: Violetta Reder
Translations: English
